Miejska Oczyszczalnia Ścieków
Tel. 85 716 23 63

Teren miasta Mońki jest w około 76% skanalizowany w systemie rozdzielczym. Z kanalizacji korzysta przeszło 80% mieszkańców. Przeważająca ilość to ścieki bytowo – gospodarcze z gospodarstw jednorodzinnych. Ścieki z zakładów przemysłowych stanowią jedynie niewielki procent ogólnej ilości, a ich skład nie wpływa zasadniczo na zmianę charakteru typowych ścieków komunalnych. Do oczyszczalni dopływa średnio w ciągu doby 1500 – 1800 m3 ścieków. W porze bezdeszczowej 10 % ogólnej ilości ścieków sanitarnych stanowią wody infiltracyjne i przypadkowe. Ilość ścieków zwiększa się w czasie ulewnych lub długotrwałych deszczy. W takich sytuacjach niejednokrotnie przepływy przekraczają 2900 m3/dobę. Do oczyszczalni dowożone są także wody odciekowe z istniejącego gminnego składowiska odpadów komunalnych, powstające w wyniku przepływu opadów atmosferycznych przez warstwy odpadów oraz z uwalniania wody w procesach biodegradacji. Ilość ścieków dowożonych z gospodarstw domowych do punktu zlewnego zlokalizowanego na oczyszczalni, średnio nie przekracza 20 m3/dobę. Odbiornikiem ścieków oczyszczonych jest ciek wodny Targonka. Stanowi on dopływ rzeki Nereśl a dalej rzeki Narwi. Targonka początek swój bierze w pobliżu miejsca wprowadzenia ścieków oczyszczonych z oczyszczalni. W punkcie tym ciek posiada przepływ bliski zeru. Wody niniejszego cieku wodnego należą obecnie do III klasy czystości wód powierzchniowych.
Występujący efekt oczyszczania ścieków Miejskiej Oczyszczalni Ścieków w Mońkach
Ścieki oczyszczone charakteryzują się następującymi wskaźnikami stężeń:
– odczyn – pH 6.5–9
– BZT5 – do 25 mgO2/l
– ChZT – do 125 mgO2/l
– zawiesina – do 35 mg/l
Efekt oczyszczania ścieków spełnia obowiązujące normy określone w aktualnie obowiązującym pozwoleniu wodnoprawnym dla oczyszczalni o obciążeniu poniżej 15 000 RLM.
Metoda oczyszczania ścieków
Oczyszczanie ścieków dopływających i dowożonych z miasta Mońki realizowane jest metodą osadu czynnego w ciągu technologicznym BIOBLOK - PS. Metoda ta, polega na mieszaniu i napowietrzaniu ścieków wraz z charakterystycznym zespołem mikroorganizmów, tzw. osadem czynnym, w komorach napowietrzania oraz na oddzieleniu, w osadnikach wtórnych, oczyszczonych ścieków od osadu. Oczyszczaniu mogą być poddane ścieki bytowo - gospodarcze lub inne o zbliżonym składzie, podatne na biochemiczny rozkład zanieczyszczeń w ilościach nie przekraczających założeń projektowych. Oczyszczanie metodą osadu czynnego pozwala na wysokoefektywny rozkład związków węgla i redukcję pierwiastków biogennych (azotu i fosforu) powodujących użyźnianie wód odbiornika i jego eutrofizację. Proces biologicznego oczyszczania poprzedzony jest oczyszczaniem wstępnym gdzie następuje mechaniczne oddzielenie substancji stałych i nie rozpuszczonych w piaskowniku ( zawiesina mineralna ) i na kratach (skratki). W wyniku biologicznego oczyszczania osadem czynnym następuje usunięcie ze ścieków znacznej ilości rozpuszczonych substancji organicznych, nieopadalnych zawiesin i cząstek koloidalnych. Procesy te przebiegają dwufazowo. W pierwszej fazie następuje sorpcja i aglomeracja zanieczyszczeń przez kłaczki osadu a w drugiej fazie bezpośrednie lub biochemiczne utlenianie tych zanieczyszczeń. Przemiany substancji organicznych zawartych w ściekach dzieli się na utlenianie związków węgla i azotu. Utlenianie związków węgla kończy się wytworzeniem wody i dwutlenku węgla. Związki azotowe ulegają wpierw amonifikacji a następnie amoniak jest biologicznie utleniany do azotanów (nitryfikacja). Proces ten intensywna przebiega w komorze nitryfikacji w wyniku działania autotroficznych tlenowych bakterii nitryfikacyjnych przy stężeniu tlenu wyższych od 2 mgO2/l. Azotany, w komorach denitryfikacji przy stężeniu tlenu poniżej 0.5 mgO2/l i w obecności związków organicznych biologicznie rozkładalnych, mogą zostać biologicznie zredukowane przez heterotroficzne bakterie denitryfikacyjne do azotu cząsteczkowego. Ulatnia się on szybko do atmosfery, dzięki czemu zmniejsza się trwale zawartość azotu w ściekach. Związki fosforu zawarte w ściekach komunalnych to przede wszystkim fosforany i fosfor organiczny. Podczas biologicznego oczyszczania ścieków poprzez stworzenie warunków beztlenowych na początku układu, następuje uwolnienie fosforu do roztworu przy dostępie łatwo rozkładalnych związków organicznych. Następnie w warunkach tlenowych zachodzi wzmożona akumulacja fosforu w osadzie odpływającym do osadnika wtórnego. Wraz z odprowadzaniem osadu nadmiernego następuje usuwanie fosforu ze ścieków. Przeróbka i unieszkodliwianie osadów pościekowych
Osady powstające podczas oczyszczania ścieków są poddawane procesom przeróbki i unieszkodliwiania. Celem tych procesów jest zmniejszenie objętości osadów i pozbawienie ich szkodliwego wpływu na środowisko (pozbycie osadu skłonności do zagniwania i wydzielania przykrych zapachów, częściowe niszczenie bakterii chorobotwórczych, przygotowanie do przyrodniczego wykorzystania). Podstawowym procesem zastosowanym w oczyszczalni ścieków w Mońkach jest fermentacja metanowa - psychrofilowa a następnie odwadnianie mechaniczne na prasie taśmowej lub naturalne suszenie przefermentowanego osadu na poletkach ociekowych. Fermentacja metanowa jest złożonym procesem biochemicznym, w czasie którego dokonuje się rozkład substancji organicznych zawartych w osadach w warunkach beztlenowych przy udziale bakterii saprofitycznych. Wielocząsteczkowe substancje organiczne są rozkładane na związki proste - głównie na metan i dwutlenek węgla. Proces ten przebiega dwufazowo. W pierwszej fazie następuje upłynnienie stałych substancji organicznych (hydroliza) przez bakterie produkujące kwasy organiczne. Produktami reakcji w tej fazie są kwasy tłuszczowe, aldehydy, alkohole, dwutlenek węgla i woda. Ze względu na obniżony odczyn środowiska faza ta nosi nazwę fermentacji kwaśnej. Produkty fazy pierwszej są substratami dla bakterii metanowych, które je rozkładają do końcowych produktów fermentacji: metanu i dwutlenku węgla. Druga faza nosi nazwę fermentacji metanowej. Cel fermentacji zostaje osiągnięty gdy rozkładowi ulegnie 40-50% substancji organicznych zawartych w osadzie.
Opis procesu oczyszczania
Oczyszczalnia ścieków komunalnych w Mońkach jest oczyszczalnią typu mechaniczno – biologicznego. Ścieki dopływające siecią kanalizacyjną i dowożone do punktu zlewnego taborem asenizacyjnym kierowane są poprzez komorę zasuw, wyposażoną w kratę rzadką do przepompowni ścieków surowych. Przepompownia składa się z dwóch zbiorników czerpalnych o sumarycznej pojemności użytkowej 163 m3. Stąd, przy pomocy pomp zatapialnych, ścieki przepompowywane są do budynku krat i pias¬kownika. Właściwy proces oczyszczania mechanicznego rozpoczyna się w wyniku prze¬pływu ścieków przez piaskownik o przepływie poziomym. Urządzenie składa się z dwóch komór przepływowych o przepus¬towości jednej komory 250 l/s. Tutaj następuje oddzielenie zawiesiny mineralnej w procesie sedymentacji. Oddzielony piasek usuwany jest z dna koryt zgarniaczem łańcuchowym i transportowany do pomieszczenia odbioru piasku na przyczepę ciągnikową. Na końcu koryt piaskownika zainstalowane zostały automatyczne kraty gęste. Piasek z koryt piaskownika i skratki z krat piaskownika okresowo wywożone są na składowisko odpadów. Ścieki podczyszczone w piaskowniku i na kracie, grawitacyjnie przepływają przez komorę rozdziału ścieków na zespoły oczyszczalni i komorę rozdziału ścieków na bloki reaktorów biologicznych. Zadaniem pierwszej komory jest rozdział ścieków na poszczególne zespoły oczyszczalni z możliwością skierowania ścieków z dowolnego koryta piaskownika. W drugiej komorze następuje rozdział ścieków na cztery bloki oczyszczania. Regulacja i pomiar ilości przepływającego medium realizowana jest przy pomocy zainstalowanych zasuw kołnierzowych i przepływomierzy klapowych. Następnie, przewodami pracującymi pod ciśnieniem grawitacyjnym, ścieki dopływają do reaktorów wielofunkcyjnych typu „PS”. Tutaj następuje właściwe oczyszczanie biologiczne z jednoczesnym usuwaniem związków biogennych. Procesy odbywają się w dwóch zespołach zblokowanych komór oczyszczania typu „BIOBLOK PS”. Biologiczne oczyszczanie ścieków w ciągu technologicznym oczyszczalni następuje drogą biochemicznego rozkładu zanieczyszczeń z zastosowaniem nisko¬obciążonego osadu czynnego, zmodyfikowanego przez inten¬syfikację biochemicznej denitryfikacji i defosfatacji. Jest to realizowane w warunkach beztlenowo – tlenowych, we wspólnym procesie przemian związków węgla, azotu i fosforu. Funkcjonalnie proces oczyszczania przebiega w powiązanym hydraulicznie układzie komór: beztlenowej (anaerobowej), niedotlenionej (anoksycznej), tlenowej (aerobowej), odgazowania i osadniku. Wszystkie procesy techno¬logiczne prowadzone są metodą osadu czynnego. Do napowietrzania ścieków wykorzystano system drobnopęcherzykowy, realizowany za pomocą perforowanych dysków gumowych. Ścieki dopływają do komory beztlenowej, w której są mieszane z osadem recyrkulowanym z osadnika wtórnego (recyrkulacja zew¬nętrzna jednostopniowa) lub z komory anoksycznej (recyrkulacja zewnętrzna dwustopniowa). W komorze tej, przy zbliżonym do zera poziomie tlenu rozpuszczonego, rozpoczyna się proces utleniania związków organicznych oraz aktywizacja mikroorganizmów absor¬bujących fosfor w komorze tlenowej. Następnie mieszanina ścieków i osadu czynnego przepływa do komory anoksycznej, gdzie łączy się z mieszaniną ścieków i osadu czynnego recyrkulowaną z komory odgazowania (recyrkulacja wewnętrzna). Tutaj, przy niskim poziomie tlenu rozpuszczonego (0.5 mg/l), wciąż kontynuowany jest proces utleniania przez mikroorganizmy związków organicznych oraz równoległy z nim proces redukcji powstałych w komorze aerobowej azotanów do azotu cząsteczkowego. Inaczej mówiąc z układu, w sposób trwały pozbywamy się azotu sprowadzając go do postaci gazowej. Z komory niedotlenionej mieszanina przepływa do komory tlenowej w której w obecności tlenu rozpuszczonego na poziomie 2/3 mg/l następują: ostatni etap rozkładu związków organicznych, amonifikacja związków zawierających azot, nitryfikacja oraz gwałtowne pobieranie fosforu z roztworu do osadu. Charakterystyczną cechą tak prowadzonego procesu technologicznego jest fakt, iż fosfor pochłaniany w komorze aerobowej znacznie przewyższa ilości oddawane do roztworu w poprzedzającej ją komorze anaerobowej. Pozwala to na redukcję ilości fosforu w odpływie poprzez odprowadzanie osadu nadmiernego, w którym jest zakumulowany. Ostatnią komorą reaktora jest komora odgazowania, gdzie uwalniane są pęcherzyki powietrza zaabsorbowanego na powierzchni kłaczków osadu. Odgazowana mieszanina oczyszczonych ścieków i osadu czynnego ze wszystkich czterech bloków przepływa do studni rozdziału na osadniki wtórne – pionowe. Tutaj, w drodze powolnego przepływu i sedymentacji, następuje oddzielenie faz oczyszczonych i sklarowanych ścieków od osadu czynnego. Wydzielony i zagęszczony w osadniku osad do około 99% uwodnienia, pod ciśnieniem grawitacyjnym kierowany jest do przepompowni osadu, skąd jest recyrkulowany do komór anaerobowych, zaś ścieki odprowadzane są rurociągiem do odbiornika – cieku wodnego Targonka. Przewody doprowa¬dzające recyrkulant wyposażone zostały w przepływomierze i zasuwy rejestrujące i regulujące jego ilość, umieszczone w komorze przepływo¬mierzy. Do stabilizacji osadu nadmiernego wybrano metodę beztlenową, realizowaną w procesie fermentacji psychrofilowej w otwartej komorze fermentacji (OKF). Osad czynny nadmierny z przepompowni recyrkulacji osadu pompowany jest przewodem tłocznym do zagęszczacza grawitacyjnego z mieszaniem, gdzie następuje dalsze zagęszczanie do wartości około 96–97% uwodnienia. Tak przygotowany osad, okresowo spuszczany jest do komory przepompowni osadu, skąd przy pomocy pomp wtłaczany jest do komory fermentacji przez otwory wlewowe, umieszczone na jej obwodzie. Wody nadosadowe z zagęszczacza i OKF oraz odcieki technologiczne z procesów oczyszczania, odprowadzane są na początek układu do komory zasuw, gdzie ponownie włączają się w obieg technologiczny. Okresowe mieszanie osadów w OKF realizowane jest przy pomocy pomp zamontowanych w wydzielonej komorze przepompowni osadów. Po procesie fermentacji osad poddawany zostaje mechanicznemu odwadnianiu na prasie taśmowej oraz dodatkowo w okresie letnim - suszeniu naturalnemu na dziesięciu poletkach ociekowych o łącznej powierzchni 2300 m2. Odwodniony mechanicznie i wymieszany z wapnem palonym osad kierowany jest do zasieku składowego. Po okresie kilkumiesięcznego leżakowania ulega pełnej higienizacji i jest następnie wykorzystywany do rolniczego użyźniania gleb.